Արմեն Շեկոյան ու Բորիս Գրեբենշիկով. ռուս թափառաշրջիկի երգերը հայերեն թարգմանությամբ

Ձախից աջ՝ Կարեն Մկրտչյան, Բորիս Գրեբենշիկով, Արմեն Շեկոյան

«Բյուրոկրատ» նորաբաց գրախանութի սրահներից մեկում Բորսի Գրեբենշիկովն ու Արմեն Շեկոյանը շրջապատված են երկրպագուների խմբով:

«Ես մի անհոգ ռուս թափառաշրջիկ եմ՝ ծնունդով Վոլգայի ափերից: Ես վերցրել եմ այն, ինչ Աստված տվել է, ու կվերցնեմ այն, ինչ քամին կբերի». տողերի հեղինակը Գրեբենշիկովն է, իսկ հայացնողը՝ Արմեն Շեկոյանը:  Նա թարգմանել է Բորիս Գրեբենշիկովի երգերի տեքստերը, որոնք հրատարակվել են փոքրիկ գրքույկով և ներառում են լավագույն հիթերից 40-ը:

Գրքի շնորհանդեսից հետո Գրեբենշիկովի երկրպագուները դեռ երեկոյան նրան պիտի ունկնդրեին Արամ Խաչատրյան համերգասրահում, որտեղ մեկ կատարմամբ նրա հետ բեմ բարձրացավ դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանը: Իսկ մինչ այդ ռուսական ռոքի ու հայ ժամանակակից արձակի  դասականները երկրպագուների համար ստորագրում են գրքի նրանց օրինակները:

«Ամեն Շեկոյանը խորը հայկական երևույթ է, իսկ Գրեբենշիկովը՝ նույնքան խորը ռուս, բայց երկուսն էլ համաշխարհային մարդ են,- ասաց գրախանութի տնօրեն Սամվել Հովհաննիսյանը:-  Քանի որ ես կարդում եմ մեկին ու լսում մյուսին, գիտեմ, որ նրանք անհամատեղելի երևույթներ են, սակայն այս գիրքը ցույց տվեց, թե ինչպես կարելի է համատեղել անհամատեղելի ու համատեղելի երևույթները»:

Արմեն Շեկոյանն «Անկախին» ասաց, որ միշտ էլ լսել է Գրեբենշիկովին ու մեծ հաճույքով է թարգմանել տեքստերը: «Հետո ես մոտ 10 տարի է, որ պոեզիա չէի գրել, ու մեջս պոեզիայի խտացում կար, պոեզիայի նկատմամբ` կարոտի մեծ ավելցուկ, որից ազատվեցի թարգմանության ընթացքում»,- ասաց նա:

Շեկոյանի դուստրը՝ Սեդա Շեկոյանը, որ սրբագրել է գիրքը, ասաց, որ անիմաստ է համարում «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցում քննարկվող այն տեսակետը, թե իբր  ռուսերեն լավ իմացող հայ հանրության համար անիմաստ է Գրեբենշիկովին հայերեն թարգմանել: «Թարգմանությունն ինքնին առանձին տեքստ է և իրավունք ունի լինելու,- ասաց նա,- բացի այդ, մարդու գիտակցության մեջ միշտ էլ կա թարգմանության կողքին բնօրինակը դնելու և  համեմատություն անելու մղումը»:

«Ինչո՞ւ հենց Գրեբենշիկով» հարցը բոլորի շուրթերին է:  «Բորիսը տարբերվում է շատերիցս նրանով, որ ավելի խորը լսել և լսածն ավելի հոգեթով պատմել գիտի».- ասում է նախագծի ղեկավար Միքայել Մկրտչյանը: Նրա խոսքով՝  գիրքը գնահատանքի մի փորձ է իր և բոլոր այն մարդկանց կողմից, ովքեր ապրել են նրա երաժշտությամբ ու մտածողությամբ:

«Ամեն մարդու կյանքում կան կարևոր մարդիկ ու կարևոր հանդիպումներ, որոնք ազդում են էդ մարդու հետագա ճանապարհի վրա,- ասում է Մկրտչյանը,-  Բորիսի երաժշտության հետ առաջին հանդիպումը, որը տարիներ հետո վերածվեց իրական կյանքում նրա հետ հանդիպման, շատ կարևոր նշանակություն ունեցավ ինձ համար»:

Գիրքը տպագրվել և համերգը կազմակերպվել է  Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի ղեկավար Կարեն Մկրտչյանի ջանքերով:

Ձախից աջ՝ Միքայել Մկրտչյան, Սամվել Հովհաննիսյան, Կարեն Մկրտչյան, Բորիս Գրեբենշիկով

2010-ը  Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի  համար հոբելյանական է: Տոնվում է համայնքի հիմնադրման  300-ամյակը: Այդ առիթով այնտեղ կազմակերպվել են բազմաթիվ համերգներ, ցուցահանդեսներ, միջոցառումներ, սակայն համայքնի ղեկավարը կարևորության տեսանկյունից առանձնացնում է այս միջոցառումը: «Ես համոզված եմ, որ Բորիս Գրեբենշիկովը ռուսական ռոքի ամենալուրջ երևույթն է,- ասում է Մկրտչյանը,- նրա երաժշտության տակ մի ամբողջ սերունդ է կրթվել, և բոլորի համար էլ նա մեծություն է»:

Ինչի՞ մասին է երգում Գրեբենշիկովը: «Նրա տեքստերը լի են հոգևորով, ու նա հոգևոր մարդ է,- ասում է Մկրտչյանը,- նրա կորիզը հոգևորն է ու հոգևորի մասին խոսելու կերպը»:

«Հեյ, ո՞վ է հիշում. ո՞վ էր խաչված խաչին,- երգում է  Գրեբենշիկովը մի տեղ, իսկ մյուսում,- Պողոս ու Թովմաս առաքյալները վիճում էին հազար ու մի բանի մասին: Մեկը լուրջ էր մոտենում հարցին, մյուսն էլ` ավելի լուրջ: Վերջում հաղթեց սերը: Երկուսն էլ իրար զիջեցին: Ու երկուսին էլ խաչեցին: Չափից շատ է սերը»:

Մկրտչյանը պատմեց, որ 10 տարի առաջ ծանոթացրել է Գրեբենշիկովին ու Ջիվան Գասպարյանին, իսկ երեք տարի առաջ էլ՝ Արտո Թունջբոյաջյանին:

Գրեբենշիկովը պատմեց, որ Ջիվան Գասպարյանի դուդուկը լսել է 70–ականների վերջին:  «Այդ երաժշտությունը սրտիս դիպավ ու նույնիսկ ամենաանհավանական երազում չէի կարող պատկերացնել, որ ոչ միայն կհանդիպեմ նրան, այլև հնարավորություն կունենամ նվագելու և ձայնագրվելու նրա հետ»,- ասաց նա:

Նրանց հանդիպումը վերածվել է ընկերության ու համագործակցության: Մկրտչյանն ասաց, որ Գրեբենշիկովի ու Արտո Թունջբոյաջյանի հետ ևս նախագիծ անելու ցանկություն կա, որի վրա այժմ աշխատում  են:

Նույն օրը երեկոյան արդեն Բորիս Գրեբենշիկովն ու «Ակվարիում» խումբն ունկնդիրներին ներկայացրեցին  «Կրասնայա րեկա» նոր ծրագիրը, որը ներառում էր 4 նոր երգ, ինչպես նաև «Поезд в Огне» հիթը, որը կենդանի չէր կատարվել վերջին 20 տարվա ընթացքում:

Սա Գրեբենշիկովի երկրորդ այցելությունն էր Հայաստան: Առաջին անգամ նա այստեղ եղել է 2008 թ. Ջիվան Գասպարյանի 70-ամյակին  նվիրված միջոցառման կապակցությամբ: