Կրոնական ճնշումներ Ադրբեջանում` մզկիթ այցելելու համար մարդկանց հոգեբուժարան են ուղարկում

Իրավապաշտպան Մալահաթ Նասիբովան ասում է, որ Ադրբեջանում մարդկանց պատժելու համար հոգեբուժարան են ուղարկում

«Մեզ մոտ սովորույթ է մարդկանց պատժելու համար ուղարկել ոչ թե բանտ, այլ հոգեբուժարան»,- ասում է Ադրբեջանի «Դեմոկրատիայի և ՀԿ-ների զարգացման ռեսուրս կենտրոնի»  ղեկավար Մալահաթ Նասիբովան:

Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի ինքնավար մարզում  վերջին մեկ ամսվա ընթացքում տեղի են ունենում զանգվածային բռնություններ: Բռնությունների ալիքը սկիզբ է առել դեռ 2009-ի դեկտեմբերին, երբ Ջուլֆա շրջանի Բանանյար գյուղի 2000 բնակիչների նկատմամբ ճնշումներ գործադրվեցին Աշուրա կրոնական տոնին մասնակցելու համար:  Դեկտեմբերի 28-ին ձերբակալվել են  Բանանյար գյուղի բազմաթիվ բնակիչներ, որոնց   որոշ ժամանակ կալանքի տակ են պահել,  ոմանց էլ մի քանի օր բռնի հոգեբուժարանում են  պահել:  «Ռեգնում» գործակալության տվյալներով`  ձերբակալվել և կտտանքների  է  ենթարկվել գյուղի 15 ավագանի:

Ոստիկանական տեղամաս այցելած կանանց և երեխաներին, ովքեր փորձել են ճշտել իրենց ձերբակալված հարազատների հետագա ճակատագիրը, նույնպես վախեցրել են և սպառնացել:

Նախիջևանի  իշխանությունները նախ արգելել են երիտասարդներին այցելել մզկիթ` նշելու շիա մահմեդականների Աշուրա տոնը դեկտեմբերի 26-ին և 27-ին: Մարդու իրավունքների տեղական պաշտպան Մալահաթ Նասիբովան  http://www.forum18.org/ կայքին  ասել է, որ ականատես է դարձել, թե ինչպես քաղաքացիական հագուստով ոստիկանները շրջում են մզկիթներում և երիտասարդներին ստիպում տուն գնալ: Նասիբովայի խոսքերով՝  ուսանողներին և պետական հիմնարկների աշխատողներին նախապես  են  զգուշացրել, որ չմասնակցեն Աշուրայի տոնակատարությանը: Նա նշել է, որ բացի Նախիջևանի մի քանի գյուղերից, տոնակատարությունը  սահմանափակվել է  մզկիթների տարածքում  և թույլ չի տրվել, որ փողոցներով թափոր անցնի:

Աշուրան շիա մահմեդականների կողմից մահմեդական մուհարրամ ամսվա 10-րդ օրը նշվող կրոնական տոնակատարություն է, որ երբեմն նաև կոչում են Շահսեյ-վահսեյ: Աշուրան շիա մահմեդականների համար սգո օր է .այս օրը նրանք հիշում են 680 թվականին Քերբելում սպանված իմամ Հուսեյնին՝ մարգարե Մուհամմեդի թոռանը: Այս օրը փողոցներով անցնում են սգո թափորներ,  որոնց  ուղեկցող և սպիտակ խալաթ կրող հավատավոր մահմեդականները ծանր մետաղյա շղթաներով  ու  մտրակներով խարազանում են իրենց և կանչում` «Շահ Հուսեյն, վահ, Հուսեյն» (Արքա Հուսեյն, ախ, Հուսեյն):

Ադրբեջանական իշխանությունները արգելել են, որ մարդիկ իրենց մտրակահարեն մինչև արյունահոսելը, արգելել են նաև Իրանից կամ որևէ այլ երկրից մտրակների ներմուծումը: Դրա փոխարեն խոշոր մզկիթներում արյուն  հանձնելու գործընթաց են կազմակերպել:

Արդեն 2010-ի hունվարի 5-ին Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարության զորքերը ներխուժել են Բանանյար,  կատարել զանգվածային ձերբակալություններ:«Մարդկանց  ձերբակալել են իրենց գիշերային հագուստով: Եթե ոմանք հրաժարվել են դուռը բացել`  զինվորականները կոտրել են  այն»,- http://www.forum18.org/-ին ասել է Բաքվում գործող  մարդու իրավունքների պաշտպան Սաադաթ  Բանանյարլին: Նրա հաշվարկներով, ձերբակալվել է շուրջ 150 մարդ` այդ թվում և կանայք: Ներքին գործերի նախարարության զորքերը և ոստիկանության ուժերը շրջափակել են գյուղը՝ արգելելով ելումուտը:

Աշուրա տոնակատարությունը Հնդկաստանում. Ադրբեջանում Աշուրայի օրը արգելել են սգո թափորի երթը փողոցներով

Նասիբովայի  հաղորդմամբ՝  ձերբակալվածներից 7-ին պահել են հոգեբուժարանում, սակայն նրանց բռնի կերպով որևէ դեղ չի ներարկվել: Նասիբովան ասում է, որ սա առաջին անգամը չէ, որ Ադրբեջանի իշխանությունները մարդկանց որպես պատիժ պահում են հոգեբուժարանում:

Մամուլում իրադարձությունը լուսաբանելուց հետո, զորքերը հեռացվել են տարածքից, սակայն գյուղը դեռևս մնում է ոստիկանության խիստ հսկողության  ներքո:

Բանանյարը դեռևս խորհրդային տարիներից հայտնի է իր կրոնական նվիրվածությամբ: Աշուրա տոնի ժամանակ անգամ գյուղի նախկին բնակիչներն են վերադառնում` իրենց հարազատների հետ կրոնական տոնը նշելու:

Շատերը հավատացած են, որ ճնշումներ են տեղի ունեցել հենց Աշուրա տոնի ժամանակ, քանի որ հենց այս ժամանակ է, որ գյուղում մարդկանց թիվն առավելագույնի է հասնում: Ոմանց կարծիքով էլ ,  ճնշումների իրական նպատակն է`  խեղդել պոտենցիալ քաղաքական ընդդիմությունը:

Նասիբովան հավատացած է, որ Նախիջևանի իշխանությունները փորձում են այդպիսով արգելել հավաքները և ճնշումներն անխուսափելի կլինեին` անկախ  դրանց, կրոնական կամ  քաղաքական բնույթից. «Սա բռնություն է` հավաքների և կրոնի ազատության նկատմամբ»:

«Ռեգնում» գործակալությունը հաղորդում է, որ հարցաքննությունների ժամանակ մարդկանց կտտանքների են ենթարկել, ստիպելով  խոստովանել, որ Բանանյարում տեղի ունեցած միջոցառումների հեղինակը «Ադրբեջանի ազգային ճակատ» ընդդիմադիր կուսակցության Ջուլֆայի շրջանային մասնաճյուղի  ղեկավար Ռզա Նուրիևն է:

Նախիջևանում գործում է 250 շիա ուղղության մզկիթ և միայն մեկ սուննիական մզկիթ, որը կառուցվել է թուրքական կառավարության ֆինանսավորմամբ:

Սակայն 2009-ի նոյեմբերին անգամ սուննիական մզկիթից ձերբակալվել է 3 երիտասարդ և 15 օրով ազատազրկման մեջ պահվել խուլիգանություն կատարելու մեղադրանքով: Նասիբովան ասում է, որ ձերբակալության հավանական նպատակն է եղել հասնել այն բանին, որ երիտասարդներն այլևս մզկիթ չգնան: