Փաստաբան. վաղ է խոսել Սաֆարովի հանձնման մասին

 Օրեր առաջ հայաստանյան մի շարք հասարակական կազմակերպություններ հունգարական «Figyelő» շաբաթաթերթի հրապարակման առիթով հանդես էին եկել հայտարարությամբ, որում իրենց մտահոգությունն էին հայտնում Ռամիլ Սաֆարովի՝ Ադրբեջանին հանձնելու հավանականության վերաբերյալ: Հրապարակման մեջ նշվում է, որ Ադրբեջանի կառավարությունը ձգտում է ձեռք բերել հունգարական կառավարության կողմից թողարկվող 2 և 3 տարի ժամկետայնության նպատակային սուվերեն պարտատոմսեր: Հայաստանյան ՀԿ-ները իրենց հայտարարությամբ մտահոգություն էին հայտնում, որ նման տնտեսական գործարքին կհետևի Ռամիլ Սաֆարովի հանձնումը (էքստրադիցիա) Ադրբեջանին: Հարցի շուրջ իրենց դիրքորոշումն են հայտնում «Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ նախագահ Լարիսա Ալավերդյանը և փաստաբան Անի Աթանեսյանը:

Լարիսա Ալավերդյան,

«Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ նախագահ.

– Ռամիլ Սաֆարովին իր հայրենիքին հանձնելու բոլոր փորձերը մինչ օրս հունգարական կողմը մերժել է: Սակայն Ադրբեջանի շարունակական ջանքերը Սաֆարովին Ադրբեջանին հանձնելու առումով կարող են այս անգամ դրական արդյունք տալ: Առաջիկայում կազմակերպությունների շրջանում քննարկում է կազմակերպվելու, որպեսզի որոշենք հետագա ավելի միասնական ու կազմակերպված գործողությունները:

Վերջին տարիներին հունգարական իշխանության քաղաքականությունը մի շարք բացասական գործողություններով բնութագրվեց: Մի քանի լուրեր, այդ թվում և Ադրբեջանի՝ Հունգարիայի հետ երկու միլիարդանոց գործարքի մեջ մտնելը, կարծում եմ, պետք է բոլորիս անհանգստացնի: Դա նոր ազդակ է, Հայաստանի հասարակությունը այդ գործողության դեմ պետք է բողոքարկի:

Ռամիլ Սաֆարովը հրեշավոր հանցագործությունը կատարելուց անմիջապես հետո Ադրբեջանում հռչակվեց ազգային հերոս: Այդ հերոսացումը շարունակվում է մինչ օրս:

Դեռ դատի ժամանակ մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովի պաշտպանը հայտարարել էր, որ հայի սպանությունը Ադրբեջանում հանցագործություն չի համարվում: Դա, ինչպես նաև այլ նոր հայտարարություններ, կարող են հիմք ծառայել, որ էքստրադիցիայի դեպքում մարդասպանը չկրի պատիժը, հակառակը՝ հերոսացվի: Դա հղի է այնպիսի երևույթներով, ինչպիսին օրինակ մարդատյացության, տվյալ դեպքում Ադրբեջանի կողմից հայատյացության սինդրոմի տարածումն է առանց այն էլ ոչ այնքան բարվոք վիճակում գտնվող տարածաշրջանի համար: Մենք պետք է կարողանանք դիմադրել ռասիզմի քաղաքականությանը:

Անի Աթանեսյան, փաստաբան.

«Էքստրադիցիան մեկ պետության կողմից հանցանք կատարած անձի հանձնումն է մեկ այլ պետությանը քրեական պատասխանատվության ենթարկելու և կայացված դատավճիռն ի կատար ածելու համար, որը կատարվում է միջազգային իրավունքի նորմերին և սկզբունքներին համապատասխան:

Էքստրադիցիայի ենթարկվելով՝ անձը քրեական պատասխանատվությունից չի ազատվում և պետությունը պարտավորվում է ընդունելով տվյալ անձին, ի կատար ածել մյուս պետությունում կայացված դատավճիռը: Հայաստանյան կազմակերպությունների մտահոգությունը տեղին է, հայկական կողմը միշտ էլ պետք է ակտիվ լինի, քանի որ անձին հանձնելը պետության իրավունքն է: Ցանկացած դեպքում Հունգարիան ինքը կարող է որոշել դա, եթե վստահ լինի, որ Ադրբեջանը պատշաճ կարգով քրեական պատասխանատվության կենթարկի և ի կատար կածի դատավճիռը: Միգուցե եթե աղմուկը դադարի, Հունգարիան իրականացնի հանձնումը:

Կան որոշակի միջազգային-իրավական խնդիրներ՝ կապված Ռամիլ Սաֆարովի հանձնման հետ: Այդ իսկ պատճառով հարցն ավելի շատ ոչ թե քաղաքական է, այլ միջազգային-իրավական: Ադրբեջանի Գերագույն դատարանի նախագահը ռուսական մամուլին տված հարցազրույցում նույն կերպ է անդրադարձել խնդրին՝ նշելով, որ այն ոչ այնքան կախված է հայերի միջամտությունից, որքան միջազգային իրավունքից ու միջազգային իրավունքի կարգավորումից: Ներկայումս Ադրբեջանի և Հունգարիայի միջև չկան հանձնման մասին համաձայնագրեր, իսկ հանձնումը չի կարող կատարվել առանց կողմերի միջև առկա նման համաձայնագրի:

Ներկայում հանձնման իրավական հարցերը կարգավորող ունիվերսալ միջազգային պայմանագիր գոյություն չունի, առկա են տարածաշրջանային պայմանագրեր, որոնք տարածաշրջանային մակարդակով փորձում են կարգավորել հանձնման հետ կապված իրավական խնդիրները: Այդպիսի տարածաշրջանային պայմանագիր է Հանձնման վերաբերյալ 1957թ. Եվրոպական կոնվենցիան, որը վավերացրել են ինչպես Հունգարիայի Հանրապետությունը, այնպես էլ ՀՀ-ն և Ադրբեջանը: Սակայն նույնիսկ 1957թ. նշված կոնվենցիան հնարավորություն չի տալիս Ադրբեջանի Հանրապետությանը պարտավորեցնելու Հունգարիայի Հանրապետությանը հանձնել Ռամիլ Սաֆարովին, ընդհակառակը՝ նույնիսկ որոշակի խոչընդոտներ է ստեղծում այդ հանձնման համար:

Այսպես՝ Հանձնման վերաբերյալ 1957թ. Եվրոպական կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածն ընդհանրապես արգելում է անձի հանձնումը, եթե առկա է անձի վերաբերյալ վերջնական դատական ակտ: «Ներկայումս Սաֆարովի վերաբերյալ կա վերջնական դատական ակտ` Հունգարիայի Հանրապետության կողմից կայացված դատավճիռ: Հետևաբար այս պայմանագրով Սաֆարովի հանձնումն այլևս չի կարող իրականացվել: Անհրաժեշտ է որևէ երկկողմանի համաձայնագիր`Հունգարիայի և Ադրբեջանի միջև քրեական գործերով փոխօգնության կամ հանձնման վերաբերյալ, որով Հունգարիան և Ադրբեջանը կպայմանավորվեն միմյանց հանձնել հանցագործներին:

Քանի դեռ չկա նման համաձայնագիր, վաղ է խոսել Սաֆարովի հանձնման մասին»,-նշեց փաստաբան Անի Աթանեսյանը: Նրա կարծիքով որևէ տնտեսական համագործակցություն Ադրբեջանի հետ դեռ չի նշանակում, որ նման համաձայնագիր է կնքվելու: Եթե անգամ կնքվի էլ՝ առաջանում է երկրորդ խնդիրը Ադրբեջանի համար: Կալանքի տակ եղած Սաֆարովը հարձակում էր գործել բանտապահի վրա, ինչը հիմք դարձավ նրա նկատմամբ ևս մեկ քրեական գործ հարուցելու և երկրորդ դատավճիռը կայացնելու համար: Սա արդեն երկրորդ հանցագործությունն է, որի համար նշանակված պատիժը անձը դեռևս չի կրել, այսինքն նա դեռ պետք է սպառի Հունգարիայի պետականության դեմ ուղղված հանցագործության համար սահմանված ժամկետը, հետո միայն կարող ենք խոսել հանձնման մասին:

Այդուամենայնիվ, պետք է զգոն պահել Հունգարիայի իշխանությանը, չպետք է մոռանանք, որ հանցագործություն է կատարվել ՀՀ քաղաքացու նկատմամբ: Հայաստանի կարծիքը շատ էական է, ակտիվությունը խրախուսելի է, ավելին՝ պետք է ակցիաներ լինեն՝ կանխելու համար Ադրբեջանի ցանկացած ցանկություն, միգուցե նաև Հունգարիայի կողմից ցանկության դրսևորում:

«Փաստինֆո»