ՌԱՀՀԿ-ը գնահատեց հետկազանյան իրավիճակը Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ

Ռուսաստանի, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների կազանյան հանդիպումից հետո Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ տիրող իրավիճակն այսօր վերլուծեց Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնը (ՌԱՀՀԿ) հերթական իր սեմինար-քննարկման ընթացքում:

Սեմինարին մասնակցում էին ՀՀ-ում Մեծ Բրիտանիայի եւ Հյուսիսային Իռլանդիայի միացյալ թագավորության, Գերմանիայի դաշնային հանրապետության արտակարգ ու լիազոր դեսպաններ Չարլզ Լոնսդեյլը եւ Հանս-Յոխեն Շմիդթը, Հայաստանում հավատարմագրված դիվանագիտական առաքելությունների ու միջազգային կառույցների այլ ներկայացուցիչներ, քաղաքականությամբ զբաղվող փորձագետ-վերլուծաբաններ, լրագրողներ:

Ողջույնի խոսքով քննարկումը բացեց ՌԱՀՀԿ փորձագետ Սարո Սարոյանը: «Այսօր, երբ արդեն անցյալում է հունիսի 24-ին Կազանում տեղի ունեցած եռակողմ հանդիպումը, մենք հավաքվել ենք քննարկելու Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ձեւավորված իրավիճակը, ինչպեսեւ այն հեռանկարները, որոնք խնդրի լուծման հերթական ձախողումից հետո կարող են տեղ գտնել քաղաքական գործընթացներում»,- ասաց Սարոյանը:

Դատելով համանախագահողների հետկազանյան արձագանքներից, ՌԱՀՀԿ գիտական տնօրեն Մանվել Սարգսյանը «Փակուղի՞, թե նոր մոտեցումների հեռանկար» թեմայով իր զեկույցում չբացառեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձեւաչափի կամ արցախյան խնդրի լուծման կոնցեպտի փոփոխության հնարավորությունը: Ըստ նրա, կարգավորման հիմքում կարող են դրվել բացառապես նոր գաղափարներ ու սկզբունքներ: «Ես չեմ զարմանա, եթե ՄԽ-ն ցրվի եւ գործընթացը տեղափոխվի եվրոպական ինտեգրացման ոլորտ: Այժմ, կարծես, մեծ դեր է տրվում Եվրամիությանը, եւ ես կարծում եմ` ժամանակը շուտով ցույց կտա, որ իրավիճակներ են փոխվում, դրվում է նոր փուլի սկիզբը: Եթե ուշադրություն դարձրել եք, Հայաստանը մերթ ընդգծում է ձեւաչափի փոփոխության աննպատակահարմարությունը, մերթ էլ հայտարարում, թե նոր փուլն առանց ԼՂ մասնակցության անհնար է»,- նկատեց Սարգսյանը` ենթադրելով, որ նոր փուլում Արցախը հանդես կգա որպես առանձին կողմ, ինչը, նրա կարծիքով, զգալապես կթուլացնի Ադրբեջանի դիրքերը, մանավանդ` ուժի կիրառումը բացառելու վերաբերյալ Դովիլում արված հստակ հայտարարության հենքին: Այնպես որ, փակուղային թվացող իրավիճակը, զեկուցողի եզրահանգմամբ, կարող է նոր մոտեցումների հեռանկար բացել:

Կազանում, դրանից առաջ եւ հետո տեղի ունեցած զարգացումների ծիրում պատերազմի սպառնալիքի խնդիրն արծարծեց Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի (ՏՀԿ) տնօրեն Ռիչարդ Կիրակոսյանը: Նրա խոսքով` Կազանում Ադրբեջանը կարեւորում էր ոչ այնքան սեղանին դրված փաստաթուղթը, որքան հունիսի 26-ի զորահանդեսը` ցուցադրելու համար ՌԴ-ի հետ ռազմական համագործակցության արդյունքը` ի մասնավորի Ս-300 համակարգը, որն, ըստ էության, պաշտպանողական զինատեսակ լինելու պատճառով առանձնապես իրենից վտանգ չի ներկայացնում: «Երկար տարիներ Ադրբեջանը ներգրավված էր «դիվանագիտական պատերազմում», որին այժմ փոխարինել է «պատերազմական դիվանագիտությունը», ինչը միջազգային հանրության եւ, առաջին հերթին, ՄԽ-ի վրա ճնշում գործադրելու միջոց է: Պատերազմի սպառնալիքն իրական է այնքանով, որքանով մենք ունենք թույլ եւ անկանխատեսելի հակառակորդ»,- ասաց զեկուցողը` նշելով, որ Ադրբեջանը հոգեբանորեն դեռ չի գիտակցում, որ տանուլ է տվել եւ ընդմիշտ կորցրել Ղարաբաղը: «Անընդհատ ահաբեկելով պատերազմով եւ պահանջելով միանգամից ամեն ինչ` Ադրբեջանն ինքն իրեն անկյուն է մտցրել եւ հիմա հարմար պատրվակ է փնտրում դուրս գալու իր իսկ լարած ծուղակից, «արժանապատվորեն» հրաժարվելու Ղարաբաղից»,- համոզված է վերլուծաբանը:

Քննարկմանը հնչած հարցուպատասխանին ու մտքերի փոխանակությանը մասնակցեցին դեսպաններ Չարլզ Լոնսդեյլը, Հանս-Յոխեն Շմիդթը, քաղաքագետ Լեւոն Ուռումյանը, ՀՀ-ում Մեծ Բրիտանիայի եւ Հյուսիսային Իռլանդիայի միացյալ թագավորության դեսպանատան քաղաքական հարցերի պատասխանատու Նաիրա Սուլթանյանը, ՌԱՀՀԿ փորձագետ Սարո Սարոյանը եւ ուրիշներ:

Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնը 1994թ. հիմնադրել է ՀՀ առաջին արտգործնախարար Րաֆֆի Կ. Հովհաննիսյանը՝ արժանանալով հայաստանյան եւ Սփյուռքի աջակիցների լայն շրջանակների զորակցությանը: Հետեւելով համաշխարհային զարգացումներին, գիտելիքների հիմքեր խարսխելով, հանրության հետ երկխոսություն ծավալելով՝ Կենտրոնը հետխորհրդային տիրույթում հանդես է գալիս որպես երկրաքաղաքական ստեղծագործական մտածողություն ձեւավորող եւ միջազգային միջավայրի համապարփակ ընկալմանը նպաստող ուժ: Վերջին շրջանում Կենտրոնն առաջնահերթ տեղ է հատկացնում տարածաշրջանային անվտանգության ու համագործակցության, քաղաքացիական կրթության, պետության եւ ազգի համար վճռորոշ՝ ներքին ու արտաքին քաղաքականությունների կիրառական հետազոտությանը: