Որտեղից է գալիս Ապրիլի 1-ը

Այս օրը ոչ մի օրացույցում գրանցված չէ նշանավոր տարեթվերի կամ օրերի շարքում: Սակայն այն իրավամբ կարելի է  համարել միջազգային, քանի որ  հավասարապես նշվում է Եվրոպայում ու նույնիսկ Արևելքում: Որոշ երկրներում այն անվանում են Ծիծաղի օր, որոշ երկրներում էլ` Հիմարացնելու օր: Այդ  օրը բոլորն են կատակում, բոլորի հետ են կատակում ու  բոլորն են ակամա ժպտում: Դժվար է ասել, թե որտեղից է սկիզբ առել այն, սակայն  ուրախանալու, կատակելու ու խաբելու  սովորույթը հենց ապրիլի 1-ին շատ երկրներում է նշվում: Ապրիլմեկյան ավանդության ծագման վերաբերյալ մի քանի վարկած գոյություն ունի: Դրա արմատները շատ խորն են,  գնում-հասնում են միջին դարերի Եվրոպա: Ըստ էության, սա հեթանոսությունից քրիստոնեական գիտակցության մեջ մնացած տարրերից է:

Այդուամենայնիվ, դրա ծագումը վերագրվում է Հին Հռոմին, որտեղ  փետրվարի կեսին (ոչ ապրիլին) նշվել է Հիմարների տոնը: Ապուլեոսը համարել է, որ Հին Հռոմում ապրիլմեկյան սուտը կապված է եղել Ծիծաղի աստվածության հետ: Ոմանք համոզում են, որ այդ տոնը ծնունդ է առել Հնդկաստանում, որտեղ մարտի 31-ին նշվել է Կատակների տոնը: Կա մի ենթադրություն ևս, որ ապրիլի 1-ին  հին աշխարհում կատակել են միայն իռլանդացիները, այն էլ` Նոր տարվա պատվին:

Մինչև  XVI դարի կեսը եվրոպական նոր տարին սկսվել է մարտից: Այդ իրադարձությանը պատրաստվել են, հյուր  գնացել, նվերներ արել: Նոր տարին դիմավորել են ապրիլի 1-ին:Հետագայում, Ֆրանսիայի թագավորի կարգադրությամբ, տարվա սկիզբը սկսեցին նշել հունվարի 1-ից: Բայց շատերը շարունակում էին նշել ապրիլի 1-ին,  ուստի հին ավանդույթները վերացնելու նպատակով նրանց անվանեցին«ապրիլմեկյան հիմարներ», և մոդայիկ դարձավ այդ օրը կատակելը: Կա մի  ավանդություն, որի համաձայն` այդ տոնը նեապոլիտանական թագավոր Մոնթերեյի անվան հետ է առնչվում, ում երկրաշարժի դադարելու հետ կապված տոնական ճաշկերույթի ժամանակ ձուկ են  հրամցրել: Մեկ տարի անց թագավորը կրկին նույն ուտեստեղենից է պահանջել: Նմանը չեն գտել, սակայն խոհարարը պատրաստել է մեկ ուրիշը, որը հիշեցնում էր նախորդը: Ու չնայած թագավորը հասկացավ, որ դա բնավ էլ այն  չէ, ինչ ինքն էր ուզում, չզայրացավ, նույնիսկ ուրախացավ: Այդ ժամանակվանից ի վեր ապրիլի 1-ին կատակ անելը սովորություն է դարձել: Ռուսաստանում ապրիլմեկյան կատակները սկսեցին նշել այն բանից հետո, երբ մի անգամ Պետերբուրգի բնակիչներն արթնացան ազդանշանով, որը  սովորաբար գուժում է տագնապի մասին: Դա ապրիլի 1-ին էր, ու տագնապն էլ կատակով էին հնչեցրել: Հայտնի է նաև, որ Պետրոս Առաջինի գահակալության ժամանակ գերմանացի դերասանների խումբը խաբել է հանդիսատեսին ու թագավորին ներկայացման փոխարեն բեմում պաստառ է ցուցադրել որի վրա գրված է եղել`«Ապրիլի 1»: Պետրոսը չբարկացավ և միայն  թատրոնից դուրս գալով` ասաց. «Կատակերգակների անկաշկանդություն»:

Այս անսովոր ավանդության  «պատճառն» ինքը բնությունն է: Գարնան քմահաճությունները մարդկությունն աշխատում է մեղմել կատակներով ու հումորով: Թե ինչ ծագում ունի այս տոնը, երևի թե այնքան էլ էական  չէ. չէ՞ որ ծիծաղը երկարացնում է կյանքի տևողությունը: