Մայրենիի միջազգային օրը և հայ ուսանողուհու «ռուսամետ հրավերը»

ԷՍՍԵ | | February 21, 2012 19:07

Փետրվարի 21-ին աշխարհում նշում են Մայրենի լեզվի օրը: Այն` որպես միջազգային տոն, հռչակվել է 1999 թ. նոյեմբերին` ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից: Նպատակը լեզվական, մշակութային բազմազանությանն ու բազմալեզու մշակույթների զարգացմանն ու պահպանմանը նպաստելն է:

Ինչպես ամեն բանում, այս հարցում ևս այաստանը «ՄԱԿ-ի հետ է»: Մեզ մոտ էլ են նշում Մայրենիի օրը: Ավելին, 2005 թվականին խորհրդարանը  փոփոխություն է մտցրել «Տոների և հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում, մեր պետական տոնացույցում փետրվարի 21-ը պաշտոնապես հաստատվել է` որպես Մայրենի լեզվի օր:

Իսկ ի՞նչ է փոխել այդ տոնը մայրենիի նկատմամբ մեր վերաբերմունքի ու դիրքորոշումների մեջ: Արդյո՞ք դա նպաստել է մայրենի լեզվի նկատմամբ հարգանքի ավելացմանը:

Հենց այդ օրը պատահաբար աչքովս ընկավ մի հաղորդագրություն, որն իմ մեջ կրկին կասկածի ենթարկեց այդ տոնի և ընդհանրապես մայրենի լեզվի նկատմամբ մեր պետական, քաղաքական ու հասարակական վերաբերմունքի լրջությունը. «ֆեյսբուք»-ի օգտատեր Ժաննա Հարությունյանն իր պատին թողել է մի հայտարարություն, որը վերաբերում էր փետրվարի 27-ին Երևանի պետական համալսարանում անցկացվելիք միջբուհական բանավեճ-մրցույթին: Օգտատերը, ով ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի ՈՒԳԸ-ի (Ուսանողական գիտական ընկերություն) նախագահն է, տեղեկացնում է, որ բանավեճ-մրցույթը տեղի է ունենալու ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի և Հայ-ռուսական սլավոնական համալսարանի ուսանողների հետ` «Արդի տնտեսական իրադրությունը և համաշխարհային քաղաքականությունը» թեմայով: Այնուհետև,  նկարագրելով մրցույթի մասնակցության և հաղթելու պայմանները, մրցանակն ու այլ մանրամասներ, Ժաննա Հարությունյանը մի «կարևոր» հանգամանք է նշում` «Աշխատանքային լեզուն` ՌՈՒՍԵՐԵՆ է»:

Այո, հենց այդպես` ռուսերեն բառն էլ՝ մեծատառերով: Իսկական «նվեր»` Մայրենի լեզվի օրվա առթիվ: Եթե անգամ մայր բուհում միջոցառման անցկացումն օտար լեզվով «Լեզվի մասին» ՀՀ օրենքի խախտում չէ, քանի որ նման միջոցառումներ կարող են կազմակերպվել` հատկապես օտար լեզուների ամբիոնների կողմից` ուսանողների լեզվական իմացության մակարդակը բարձրացնելու նպատակով, այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր իրեն հարգող հայ և Հայաստանի քաղաքացի, չի կարող անտարբեր մնալ մայր բուհում սովորող ուսանողի մտածելակերպի նկատմամբ, ով «ռուսերեն» բառը հպարտորեն  մեծատառերով է գրում` ողջ տեքստի մեջ կարծես կարևորելով հենց այդ հանգամանքը:

Երբ զանգահարեցի Ժաննա Հարությունյանին` պարզաբանում ստանալու նպատակով, նախ հարցրեցի, թե գիտի՞ արդյոք, որ այսօր Մայրենի լեզվի օրն է: Նա պատասխանեց, որ գիտի: Այնուհետև խնդրեցի բացատրել, թե ինչու է բանավեճ-մրցույթն անցկացվելու ոչ թե հայերենով, այլ ռուսերենով: Պատասխանեց, որ ֆակուլտետում խրախուսվում են օտար լեզուները, այդ պատճառով էլ միջոցառումը կազմակերպվում է ռուսերենով` ավելացնելով, որ ինքը դա լրիվ նորմալ է համարում: «Ուսանողը չի կարող չտիրապետել լեզուների, հատկապես ռուսերենին,-ասաց ուսանողուհին,-իսկ ինչպե՞ս տիրապետի, եթե գործածության մեջ չդնի»:

Այնուհետև Ժաննա Հարությունյանը հայտնեց, որ միջոցառման նպատակը ոչ միայն թեմայում նշված խնդիրները քննարկելն է, այլ նաև ուսանողի լեզվական զարգացմանը նպաստելը: Նշենք, սակայն, որ այդ հայտարարության մեջ միջոցառման երկրորդ նպատակի վերաբերյալ որևէ խոսք չկար: Իսկ «ռուսերեն» բառը մեծատառերով գրելը Ժաննա Հարությունյանը մեկնաբանեց հետևյալ կերպ. «Որպեսզի նրանք, ովքեր վարժ չեն տիրապետում ռուսերեն լեզվին, ավելորդ անգամ հայտ չներկայացնեն»:

Փաստորեն, միջոցառման կազմակերպիչները նաև խտրականություն են դնում ռուսերեն գերազանց և ոչ գերազանց իմացող ուսանողների միջև` նրանց մի մասին բանավեճ-մրցույթին մասնակցելու հնարավորությունից զրկելով: Բայց միգուցե գերազանց ռուսերեն չիմացող շատ ու շատ ուսանողներ թեմայի վերաբերյալ իրենց գիտելիքներով առավել զինված են, քան գերազանց ռուսերեն իմացողները:

Խնդրի վերաբերյալ մտորումները քիչ թե շատ ցրեց ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի դեկան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Գեղամ Պետրոսյանը: Վերջինս մեր զրույցից տեղեկացավ, որ Ուսանողական գիտական ընկերությունն իրենց ֆակուլտետի անունից նման միջոցառում է պատրաստվում անցկացնել և շնորհակալություն հայտնեց` խնդրի վերաբերյալ ահազանգելու (այդպես էլ նշեց) համար` նկատելով, որ հատկապես այն օրերին, երբ աշխարհում նշում են Մայրենիի օրը, ռուսերենով միջոցառում անցկացնելը ճիշտ չէ: «Չնայած, մեր ֆակուլտետի յուրահատկություններից մեկն էլ այն է, որ մենք երբեմն օտար լեզուներով միջոցառումներ անց ենք կացնում, բայց այս դեպքում` հատկապես, որ թեման էլ առանձնապես մեզ չի վերաբերում, միջոցառումը գոնե մեզ մոտ չի անցկացվի»,-ասաց նա:

Թող բնավ էլ տպավորություն չստեղծվի, որ մեր նպատակն այդ միջոցառման տապալումն է, ամենևին. խնդիրը մեր մտածողությանն է վերաբերում. ինչու՞ ենք մենք թերահավատորեն վերաբերվում մեր լեզվին, ստորադասում այն: Ինչու՞ չպետք է այդ միջոցառումն անցկացվի հայերենով, և ընդհանրապես, ինչո՞ւ պետք է հայ ուսանողը, «հայերեն»-ը մեծատառերով գրելու փոխարեն, «ռուսերեն» բառը մեծատառերով գրի: Դա արդեն մտածողություն է` վատ մտածողություն և որևէ կապ չունի օտար լեզուներին լավ տիրապետելու կարևորության ու ցանկության հետ:

Բայց ամենավատն այն է, որ այդ մտածողությունն արդեն պետական բնույթ է կրում: Չենք կարող չհիշել «Արմենիա» հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «Что? Где? Когда?» հեռուստախաղը, որը նույնպես խրախուսվում է պետական մակարդակով և այդ մտածողության վառ ապացույցներից է: Եվ բոլորովին էլ պատահական չէր վերջերս մամուլում բարձրացված աղմուկը Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Հայկ Դեմոյանի այն կարծիքի շուրջ, թե այդ խաղն ունի «լեզվամտածողության սպեցիֆիկա», «հարցերի մեծ մասը գնում է ռուսական իրականությունից և ռուսական լեզվամտածողությունից ելնելով», ուստի «դրանց մեխանիկական թարգմանությունը կկորցնի իր իմաստը»: «Что? Где? Когда?-ն КВН չի, էլի, КВН-ը կարելի է տարբեր ձևով կոնվերտացիա անել»,-ասել էր Դեմոյանը:

Փաստորեն, ըստ Դեմոյանի, հումոր անելիս` կարելի է հայերենն օգտագործել, բայց լուրջ, մտավոր ներուժ պահանջող խաղի դեպքում` հայերենն անզոր է դառնում…

Թող մեզ ների մեր լեզուն, որ այսքան ապերախտ ենք իր պարգևած այն հզոր գանձարանի հանդեպ, որի հարստությանը կարող են նախանձել աշխարհի ամենատարածված ու «ամենահեղինակավոր» լեզուները:

Դիտվել է 4637 անգամ:
Print Friendly

Մեկնաբանություններ՝ (10)

  1. Artak.М ասում է՝

    Ապրես, Անի ջան, որ մշտապես փորձում ես արթուն պահել հասարակության ուշադրությունն այս կարևոր խնդիրների հանդեպ։ Նշեմ, որ դեմոյանը նաև ռոսերեն է պաշտպանելու իր ատենոխոսությունը ամսի 28-ին։ Սրանք ծախել են և՛ մեր լեզուն, և՛ Հայրենիքը։ Մնում է մտածել, մենք ի՞նչ պետք է անենք այս պարագայում։

  2. Armine ասում է՝

    Հարգելի Անի,
    Այն որ գաղափար չունեք Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի գործունեության ուղղվածության և նպատակի մասին, դա արդեն հասկանալի էր Ձեր «հոդվածից», բայց այն, որ տարրական գիտելիքների անգամ չեք տիրապետում. առ այն, որ ֆակուլտետը կոչվում է ոչ թե «Միջազգային ֆակուլտետ», այլ «Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետ»
    Մեջբերեմ Ձեր գրածը «Օգտատերը, ով ԵՊՀ միջազգային ֆակուլտետի ՈՒԳԸ-ի »

  3. Անի Գասպարյան ասում է՝

    Հարգելի Արմինե,
    ես ինքս սովորել եմ ԵՊՀ-ում և շատ լավ գիտեմ, որ ֆակուլտետը կոչվում է “Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետ”, իսկ հոդվածում ընդամենը մեխանիկական սխալ է տեղի ունեցել, ինչը կշտկենք:

    Ինչ վերաբերում է Ձեզ, ապա դուք տարրական գիտելիքներ չունեք ազգային մտածողության մասին, ուստի բնական եմ համարում, որ հոդվածը ձեզ այդքան վրդովեցրել է:

  4. Անի Գասպարյան ասում է՝

    Մոսո, քո մեկնաբանությունը հանվել է, քանի որ էթիկայի բոլոր նորմերը խախտված էին. զգուշացնում եմ, որ ինձ հասցված անձնական վիրավորանքների համար կարող ես պատասխանատվության ենթարկվել, եթե իհարկե այնքան տղամարդկություն ունենաս, որ չթաքնվես ուրիշի անվան տակ և ասելիքդ քո անունից ասես: Իսկ Դեմոյանին պաշտպանելու քո անհուն մոլուցքը, որ ստիպում է քեզ առանց ինձ ճանաչելու անհիմն վիրավորանքներ հասցնել, շատ կասկածելի է:Այնպիսի տպավորություն է, որ հոդվածի քննադատությունը ոչ թե Դեմոյանին է վերաբերում, այլ քեզ: Երևի հասկացար` ինչ ի նկատի ունեմ:

  5. Moso ասում է՝

    Անի ես Հայկ Դեմոյանին լավ ճանաչում եմ ու շատ լավ տեղյակ եմ ով ա քեզ խաղացնում իրա դեմ: Ասեմ որ քեզ էլ լավ գիտեմ դեռ դպրոցից: Զգուշացիր կյանքիդ մութ մասերի այլ բացահայտումներից: Այն ժամանակ կիմանաս թե ով եմ իրականում: Այլ կերպ ասած կրակի հետ մի խաղա ու Դեմոյանին վարկաբեկող մյուս փորձերի դեպքում կթունավորես անձնական կյանքդ ու կարող ա տունը մնաս:

    Առայժմ լավ մնա:

    Մոսո

  6. Անի Գասպարյան ասում է՝

    Մոսո, ասեմ, որ ես Դեմոյանի դեմ ոչինչ չունեմ, այլ ընդամենը իմ մայրենի լեզուն եմ պաշտպանում ոչ միայն Դեմոյանից, այլև բոլորից, ովքեր հայոց լեզվի նկատմամբ թերահավատություն ունեն: Ինչ վերաբերում է իմ կյանքի “մութ մասերին”, ապա ասեմ, որ քո դրամատիկ սցենարներով ինձ ահագին ծիծաղեցրիր: Իսկ տանը մնալու հետ կապված քեզ պիտի մի քիչ հիասթափեցնեմ, որովհետև արդեն հինգ տարի է` ամուսնացած եմ: Եվ խորհուրդ կտամ այսքանով այս անիմաստ երկխոսությունն ավարտել, սա ընդհանրապես հոդվածին չի վերաբերում:
    Հաջողություն:

  7. Ժաննա Հարությունյան ասում է՝

    ԵՊՀ Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի ՈՒԳԸ-ի նախաձեռնությամբ Համաշխարհային քաղաքական հիմնախնդիրների շուրջ բանավիճում էին ԵՊՀ ու Ռուս-հայկական սլավոնական համալսարանի ուսանողները, և այն էլ ռուսերեն լեզվով։
    http://ysu.am/site/index.php?lang=3&page=2&id=13010

  8. Անի Գասպարյան ասում է՝

    Հարգելի Ժաննա Հարությունյան, ես նույնպես կիսում եմ Ձեր հպարտությունը, որ մեր ուսանողները կարող են ազատ բանավիճել օտար լեզուներով, բայց հոդվածը լրիվ այլ բանի մասին է, ինչը Դուք այդպես էլ չհասկացաք:

  9. Կարէն Ա.ՍԻՄՈՆԵԱՆ ասում է՝

    Մոսո… Իսկ ես քեզ անմիջապէս ճանաչեցի երկար ականջներից… Թէ ով ես իրականում՝ բոլորովին դժուար չէ պարզել… Եւ եթէ ես որոշեմ այդ գործով զբաղուել՝ մեծ թիքեդ ականջդ կը մնայ… Դու, որ դիմակաւորում ես ապազգային այդ տականք Դեմոյեանին, ոչ թէ կրակի հետ ես խաղում, այլ կեանքիդ… Եւ մտածիր հայերէնի գրագիտութեանդ մասին… Ես քեզ չեմ մաղթում որ առայժմ ««լաւ մնաս«, քանի որ դու չգիտես, թէ երբ եւ որտեղից ես ստանալու քո հասանելիքը Հայկականութեան եւ Հայոց լեզուի դէմ ափեղ ցփեղ դուրս տալուդ համար… Իսկ քո Դեմոյեանի խնդիրը դեռ կը պարզենք… Мерзавец.

  10. Bagrat ասում է՝

    Ապրես, Անի ջան։ Հիյանալի հոդված եւ հիյանալի վերլուծթույուններ՛ նա եւ պատասխաններդ շատ դուրս եկավ! Ապրես հայրենասեր աշխատանքիտ համար:

Leave a Reply